- Οπτική και ακουστική παρατήρηση όλων των γραφημάτων που αποτελούν τη λέξη, με τη σειρά και ένα ένα ξεχωριστά (γραφοφωνημική παρατήρηση).
- Εκμάθηση των γραφημάτων και της λέξης, γραπτά και προφορικά.
- Αναπαραγωγή των γραφημάτων και της λέξης, γραπτά και προφορικά.
- Επαλήθευση των όσων έμαθε το παιδί.
- Στάδια 1 και 2
Γραφοφωνημική Παρατήρηση και Εκμάθηση των Γραφημάτων και της λέξης, Γραπτά και Προφορικά
Στα στάδια 1 και 2 υποδεικνύουμε στο παιδί πώς να κοιτά, να παρατηρεί, να εξετάζει τη λέξη στα επιμέρους γραφήματα/φωνήματα της, π.χ. τη λέξη «καράβι». Ζητούμε, δηλαδή, από το παιδί να επαναλάβει κάθε γράφημα προφέροντας το καθαρά, καθώς και κάθε συλλαβή χωριστά. Δηλαδή, «κ» + «α» = «κα», «ρ» + «α» = «ρα», «β» + «ι» = «βι» κ.ο.κ
- Με μικρά βέλη το βοηθούμε να δει, πιο παραστατικά, ποιο γράφημα ακολουθεί ποιο (π.χ. κ → α → ρ → α → β → ι). Συγχρόνως, υποδεικνύουμε to σωστό τρόπο που γράφεται κάθε γράφημα, τη σωστή φορά και το σχήμα του, συσχετίζοντας κάθε φορά το γράφημα με το φώνημα. Αν το παιδί έχει πρόβλημα μνήμης, τότε μπορούμε να προχωρήσουμε στην εκμάθηση της σωστής ορθογραφίας με διαφορετικές προσεγγίσεις.
Για παράδειγμα:
- Ζητούμε από το παιδί να κλείσει τα μάτια του και να προσπαθήσει να «ξαναδεί» τη λέξη με τα «εσωτερικά» του μάτια, καθώς και να γράψει τη λέξη σαν παιχνίδι – και πάλι με κλειστά μάτια – σε μεγάλα χαρτιά.
- Παρουσιάζουμε και συσχετίζουμε τη σωστή γραφή της λέξης με την εικονική και νοηματική διάσταση της – δηλαδή, λέμε τη λέξη «καράβι», παράλληλα τη γράφουμε και, ταυτόχρονα, ζωγραφίζουμε ένα καράβι ή δείχνουμε την εικόνα ενός καραβιού.
Στάδιο 3
Αναπαραγωγή των Γραφημάτων της λέξης,
Γραπτά και προφορικά
- Αν στο 3ο στάδιο, όπου το παιδί πρέπει πλέον να μπορεί να αναπαράγει γραπτά τη λέξη ορθογραφημένη, δεν καταφέρει νμα το πετύχει, τότε επανερχόμαστε στα Στάδια 1&2, χρησιμοποιώντας αυτή τη φορά διαφορετική μεθοδολογία.
- Για παράδειγμα, δείχνουμε και ζητούμε από το παιδί να γράψει τα γράμματα «στον αέρα» ή του τα «γράφουμε» εμείς πάνω στην πλάτη του, ζητώντας να τα αναγνωρίσει και, ταυτόχρονα, να τα γράψει σ΄ ένα κομμάτι χαρτί ή να τη σχηματίσει με πλαστελίνη, ζυμάρι ή με ξύλινα πλαστικά γράμματα, ή με άλλα σχετικά βοηθήματα που κυκλοφορούν στην αγορά.
- Στη διαδικασία αυτή ένα πολύ χρήσιμο βοήθημα θα μπορούσε να αποτελέσει Το κουτί με τα Γράμματα της Ελευθερίτσας, της Τατιάνας Ραΐση-Βολανάκη (εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 1998, 2η έκδοση).
Στάδιο 4
Επαλήθευση
Στο 4ο και τελικό στάδιο «επαληθεύουμε» ότι το παιδί είναι πλέον σε θέση να επαναλάβει προφορικά και να αποδώσει γραπτά τη λέξη που έμαθε.
- Μην επιμένετε πιεστικά και μην αντιδράτε αρνητικά, αν βλέπετε ότι το παιδί δε μπορεί μα θυμηθεί ή να αναγνωρίσει ένα γράμμα ή μια λέξη, παρότι τα έχετε επαναλάβει δεκάδες φορές. Πολύ συχνά το εύρος προσοχής των παιδιών με μαθησιακά προβλήματα είναι περιορισμένο και τα παιδιά κουράζονται εύκολα γιατί καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια προκειμένου να συγκεντρωθούν. Χρειάζονται, απαραιτήτως, τακτικά διαλείμματα για να μπορέσουν να εργαστούν αποδοτικά και να αφομοιώσουν όσα τους μαθαίνετε.
- Πολλές φορές η βελτίωση αρχίζει να φαίνεται μετά το πρώτο 3μηνο της Α’ Δημοτικού και, σε άλλες περιπτώσεις, στα μέσα της Β’ Δημοτικού.
- Όμως, σε κάθε περίπτωση, τα παιδιά αυτά χρειάζονται πάντοτε επιδοκιμασία και επιβράβευση για τις προσπάθειες τις οποίες καταβάλλουν.
- Χρησιμοποιήστε βιβλία με μεγάλα γράμματα ή ετοιμάστε εσείς κάτι δικό σας –π.χ. μια σύντομη ιστοριούλα που θ΄ αρέσει σε όλα τα παιδιά. Γράψτε την μπροστά τους, με μεγάλα κι ευανάγνωστα γράμματα, όχι «καλλιγραφικά». Φροντίστε να υπάρχει αρκετή απόσταση ανάμεσα στις λέξεις. Η κάθε σελίδα είναι σκόπιμο να έχει μόνο μία πρόταση, για να μην κουράζει οπτικά και πανικοβάλλει το παιδί – και, ειδικά, το παιδί με δυσκολία στην ανάγνωση ή/και γραφή.
- Χρησιμοποιήστε λέξεις γνώριμες στα παιδιά, που περιέχουν τα σύμφωνα και τα φωνήεντα που έχουν μάθει. Διαβάστε την «ιστορία» πρώτα εσείς, δείχνοντας κάθε λέξη με το δάχτυλο. Στη συνέχεια βοηθήστε το κάθε παιδί να βρει με ποιο γράμμα αρχίζει κάθε λέξη και, αν μπορεί, να μαντέψει ποια θα είναι η επόμενη λέξη. Κάντε το σαν παιχνίδι. Όταν το παιδί βρει το γράμμα ή τη λέξη, διαβάστε μαζί ολόκληρη τη λέξη και, μετά, επαναλάβατε την ανάγνωση της πρότασης – και πάλι μαζί. Με το παιδί που αντιμετωπίζει δυσκολία, η ίδια άσκηση πρέπει να ξαναγίνει την επομένη και να επαναληφθεί ύστερα από δύο μέρες και, ξανά, ύστερα από μία εβδομάδα.
- Αν πάλι, κάποιο παιδί πάρει την πρωτοβουλία να «γράψει» κάτι δικό του, π.χ. μια τελείως δική του ιστορία, τότε γράψτε ακριβώς αυτό που σας υπαγορεύει – θα είναι πολύ πιο ευχάριστο και πιο εύκολο για το παιδί να ξεκινήσει αποκωδικοποιώντας στην αρχή τις δικές του λέξεις (προπάντων εκείνο που παρουσιάζει στοιχεία μαθησιακής δυσκολίας). Έτσι το παιδί θα μπορέσει να συσχετίσει πιο ανώδυνα το γράφημα με το φώνημα – τον προφορικό με το γραπτό λόγο.
- Η χρήση του «προσωπικού λεξικού» πρέπει να γίνει συνήθεια στο μικρό παιδί. Χρειάζεται να μάθει να χρησιμοποιεί το λεξικό από τις πρώτες κιόλας τάξεις του Δημοτικού και να γράφει σ΄ αυτό τις λέξεις που έχει συναντήσει και του άρεσαν, τις λέξεις που ζητά να του γράψει η δασκάλα του, τις λέξεις που χρειάζεται για την εκμάθηση του.
- Τις ελεύθερες ώρες – εδώ απευθύνομαι όχι μόνο στις νηπιαγωγούς και στους δασκάλους, αλλά και στους γονείς – παίξτε παιχνίδια μαζί με τα παιδιά, όπως πυργόλεξο, παζλ, «βλέπω-κάτι-μάντεψε-τι-βλέπω», «πόσα γράμματα χρειάζομαι για να γράψω την τάδε λέξη», «τι θα αλλάξω, τι θα προσθέσω και τι θα κρατήσω σε μια λέξη για να την κάνω στον πληθυντικό» κ.α.
- Μην πιέζετε, μην επικρίνετε, μη βγαίνετε πάντα εσείς ο νικητής. Φροντίστε το παιχνίδι να διαρκεί λίγο, ώστε να γίνεται ευχάριστο και επιθυμητό.
Πηγή: Μαθησιακές δυσκολίες και προβλήματα συμπεριφοράς στην κανονική τάξη, Ελένης Λιβανίου
Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ
|
